Οι εγκληματικές συμπεριφορές υπό το πρίσμα του COVID-19

Photo by Luis Villasmil on Unsplash

 

Η δράση του ανθρώπου σε κάθε τομέα, αποτελεί μία έκφραση όσων συμβαίνουν εντός του. Οι συμπεριφορές και οι αντιδράσεις του, αποτυπώνουν την προσωπικότητα που έχει δημιουργήσει και καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τις πεποιθήσεις του, τα βιώματα στα οποία αυτές έχουν πατήσει για να δημιουργηθούν αλλά και τον τρόπο -διαστρεβλωμένο ή μη- με τον οποίο έχει διαχειριστεί αυτές τις προηγούμενες εμπειρίες του. Η δράση μας είναι μια ενέργεια που χρειαζόταν διέξοδο και έφτασε στο να εκφραστεί. Και εκεί, γίνεται μια επιλογή. Άλλοι επιλέγουν να διοχετεύσουν την ενέργεια αυτή σε δημιουργικά πράγματα ή με έναν -κατά μία έννοια- «θετικό» τρόπο, ενώ άλλοι με έναν «αρνητικό», παρόλο που αυτές οι έννοιες είναι σχετικές και υποκειμενικές.

Η εγκληματικότητα, μπορεί να περιλαμβάνει ως όρος κυρίως πράξεις άξιες ποινικής δίωξης, ωστόσο «εγκληματικές» συμπεριφορές δεν υπάρχουν μόνο στον …υπόκοσμο αλλά -καθημερινά- και σ’ αυτόν που η πλειοψηφία θεωρεί πιο φωτεινό από τον κόσμο της «νύχτας»· σε σπίτια, σε επιχειρήσεις, σε ομάδες και γενικά, όπου δρουν άνθρωποι. Καθένας επιλέγει πού θα διοχετεύσει την ενέργειά του και πώς. Όταν όμως το πλαίσιο στο οποίο μπορεί να δράσει, στενεύει και γίνεται ασφυκτικό -όπως με έναν αναγκαστικό εγκλεισμό λόγω μέτρων σε περίοδο κρίσης-, τότε η ενέργεια αυτή συμπιέζεται και βγαίνει με πολύ μεγαλύτερη φόρα. Το «Μένουμε σπίτι» λοιπόν, σημαίνει πως ό,τι έχουμε συμπιέσει ή ό,τι άλλο θέλουμε να εκφράσουμε, θα εξωτερικευθεί μέσα σε ένα νέο-πιο στενών ορίων- πεδίο. Οπότε και πάλι, εμείς θα επιλέξουμε το προς τα πού και πώς.

Η κρίση που ήρθε μαζί με τον COVID-19, αποτελεί τόσο μία περίοδο μάχης με πολλαπλά πλήγματα σε πολλούς τομείς -ατομικά και κοινωνικά-, όσο και μια ευκαιρία την οποία -και πάλι- άλλοι αξιοποιούν για να εξελιχθούν (συγκεντρώνοντας την προσοχή τους στο τι γίνεται εντός τους, τώρα που δεν έχουν πολλούς περισπασμούς από εκτός) και άλλοι για να συνεχίσουν την εγκληματική (με ή χωρίς εισαγωγικά) δράση τους, επιλέγοντας να «βαδίζουν» σημειωτόν στην εξέλιξή τους, με τα πόδια γερά δεμένα στις αλυσίδες του παρελθόντος τους. Ο αναγκαστικός εγκλεισμός έχει κάνει πολλές σκεπασμένες παθογένειες να αναδυθούν, τόσο στο άτομο, όσο και στο σύνολο της κοινωνίας.

Παρανομία

Ως προς τις χαρακτηριζόμενες ως αξιόποινες πράξεις, το γεγονός ότι η δημόσια ζωή έχει ρίξει τους ρυθμούς της, δυσχεραίνει τη δραστηριότητα που σχετίζεται με κλοπές αυτοκινήτων, διαρρήξεις σπιτιών ή και επιθέσεις σε ατομικό επίπεδο. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι στα σπίτια τους, οπότε αυτό μειώνει την τόλμη των διαρρηκτών. Παράλληλα όμως, τα καταστήματα που δεν λειτουργούν, τα σχολεία, τα γυμναστήρια και πολλές επιχειρήσεις, παραμένουν αφύλακτα. Ομοίως και οι εξοχικές κατοικίες. Οπότε, είναι σαφές ότι κάποιοι θα δουν μια ευκαιρία εκεί που άλλοι δράστες βλέπουν ένα πλήγμα για τις …δουλειές τους. Η -πιο συχνή πια- παρουσία αστυνομικών στους δρόμους βέβαια, ενδέχεται να αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για κάποιους αλλά δεν θα πτοήσει κάποιους άλλους.

Όπως σε όλες τις περιόδους κρίσης, έτσι και στην παρούσα, βρίσκει χώρο να ξεδιπλωθεί η ευρηματικότητα των πρωταγωνιστών της παρανομίας. Προσαρμόζουν τη δράση τους στο κυρίαρχο θέμα της εποχής. Το παραεμπόριο άρχισε νωρίς να ανθεί. Η πώληση χειρουργικής μάσκας και αντισηπτικών στην «μαύρη αγορά», είναι κάτι που ήδη έκανε την εμφάνισή του. Ομοίως και ομάδες που αυτο-αποκαλούνται «συνεργεία απολύμανσης» με ειδικά υλικά κατά του νέου κορωνο-ιού. Επίσης, η Europol ήδη προειδοποιεί και ενημερώνει για τη δημιουργία παράνομων σκευασμάτων κατά του ιού ή τη διασπορά σχετικών ειδήσεων για ήδη υπάρχοντα φάρμακα (τα οποία προορίζονται για άλλες παθήσεις). Αυξημένος επίσης είναι πια ο κίνδυνος για τους πολίτες, να πέσουν θύματα εγκληματιών του Κυβερνοχώρου. Οι διαδικτυακές απάτες βρίσκουν πρόσφορο έδαφος σε μια εποχή που πολλές οικονομικές συναλλαγές γίνονται αναγκαστικά μέσω διαδικτύου, λόγω υπηρεσιών, καταστημάτων και άλλων κέντρων εξυπηρέτησης του κοινού που δεν λειτουργούν ή υπολειτουργούν.

Ενδο-οικογενειακή βία

Τα πιο ξεκάθαρα στοιχεία που έχουν έρθει στο φως της δημοσιότητας σχετικά με το θέμα όμως, είναι αυτά που αφορούν την ενδο-οικογενειακή βία. Στην επαρχία Hubei, από όπου ξεκίνησε ο συγκεκριμένος κορωνο-ιός, οι καταγγελίες για ενδο-οικογενειακή βία τριπλασιάστηκαν κατά την περίοδο του αναγκαστικού εγκλεισμού. Στη Βραζιλία,  η αντίστοιχη αύξηση ήταν 40-50%, σύμφωνα με την Adriana Mello, μία δικαστή που ειδικεύεται σε τέτοιες υποθέσεις. Στην Καταλονία, στοιχεία έδειξαν αύξηση κατά 20% των κλήσεων σε γραμμές βοήθειας για άτομα που κακοποιούνται, ενώ η αύξηση του αντίστοιχου ποσοστού για την Κύπρο, ήταν της τάξεως του 30%, ήδη στη διάρκεια της πρώτης εβδομάδας των μέτρων εγκλεισμού. Στην Ισπανία, ο ψυχολόγος του «Συνδέσμου Γυναικών για την Υγεία» (Asociacion de Mujeres para la Salud ), Pilar Pascual, δήλωσε: «Είμαστε σίγουροι ότι (η ενδο-οικογειακή βία) θα αυξηθεί. Έχουμε ήδη δει ότι συμβαίνει σε άλλες περιπτώσεις, για παράδειγμα κατά τις καλοκαιρινές ή τις χριστουγεννιάτικες αργίες, όταν η αύξηση της συνύπαρξης συνεπάγεται μια ανοδική πορεία των συγκρούσεων».

Σε κάποιες από αυτές τις περιπτώσεις, η βία ήταν ήδη -και προ κρίσης- μέρος της οικογενειακής ζωής. Σε κάποιες άλλες, γεννιέται από τις πολλές ώρες συνύπαρξης και την έλλειψη δυνατότητας εκτόνωσης σε άλλες δραστηριότητες εκτός σπιτιού. Συχνά οι άνθρωποι που ζουν στο ίδιο σπίτι, δεν γνωρίζονται επί της ουσίας. Ή, είναι πιο εύκολο να παραβλέψουν, να αγνοήσουν, να σκεπάσουν αυτά που δεν θέλουν να δουν, μέσω εξωτερικών ασχολιών (επαγγελματική δραστηριότητα κ.ά) που αποτελούν αρκετά βολικούς περισπασμούς. Αυτό βέβαια ισχύει και ως προς τη σχέση με τα παιδιά τους. Αρκετοί γονείς -ενώ φυσικά και αγαπούν με τον τρόπο τους τα παιδιά τους- δεν μπορούν να διαχειριστούν το γεγονός ότι τα έχουν πια στο σπίτι όλο το 24ωρο. Απλώς, προ κορωνο-ιού, δεν το έβλεπαν ή δεν ήθελαν να το παραδεχτούν. Η επιλογή αυτή της εθελοτυφλίας, ξεκινά από τη σχέση με τους εαυτούς μας. Είναι χαρακτηριστικό σε συζητήσεις, ότι αρκετοί άνθρωποι που ζουν μόνοι, δυσκολεύονται να αντέξουν εαυτούς στα πλαίσια της αναγκαστικής παραμονής στο σπίτι, αφού είχαν συνηθίσει να γεμίζουν τον χρόνο τους με εξωτερικές δραστηριότητες, κοιτάζοντας οπουδήποτε αλλού εκτός από τον καθρέφτη(με εξαίρεση τις στιγμές που ετοιμάζονταν να φωτογραφηθούν για τα social media), ώστε να μη βρεθεί χρόνος και ενέργεια να κοιτάξουν προς το μέρος τους.

Έτσι, από ό,τι φαίνεται, μπορεί να μην είχαμε τον COVID-19 ως κοινωνία μέχρι τώρα αλλά μάλλον, δεν ήμασταν τόσο «υγιείς» όσο νομίζαμε…

Η άλλη όψη του …Κορωνομίσματος

tip-of-the-iceberg-90839-1024x576

Image by © Ralph A. Clevenger/CORBIS

Κάθε νόμισμα, ως γνωστόν, έχει δύο όψεις. Και οι όψεις αυτές, υπάρχουν ταυτόχρονα. Όπως η κορυφή του παγόβουνου και το κομμάτι του που είναι κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Το ίδιο ισχύει και για τις καταστάσεις, τα ερεθίσματα, τις δράσεις, τα συμβάντα, τις επιλογές, τις περιόδους κρίσεων. Αυτό που -ανώριμα και παιδιάστικα- επιλέγουν συχνά οι άνθρωποι, είναι να βλέπουν μόνο τη μία πλευρά· εκείνη που θέλουν να δουν. Εκείνη -συνήθως- που θεωρούν ευχάριστη ή πιο εύκολη. Η άλλη -που στέκει παράλληλα- καλύπτεται από το πέπλο της εθελοτυφλίας.

Η περίοδος που διανύουμε είναι κρίσιμη. Ο COVID-19 κάνει το σαρωτικό πέρασμά του από πολλές χώρες του πλανήτη. Πολλοί άνθρωποι έχουν νοσήσει, άλλοι έχουν πεθάνει και οι υπόλοιποι λαμβάνουμε τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης για να ανακόψουμε την πορεία του και να μειώσουμε τον ρυθμό εξάπλωσής του. Ο ρόλος των ΜΜΕ είναι πάντα πρωταγωνιστικός σε τέτοιες καταστάσεις. Ο τρόπος που εκφράζονται όταν ενημερώνουν, έχει επίδραση στην ψυχολογία του κοινού. Δίνοντας έμφαση πολλές φορές στις παθογένειες του χώρου αυτού (fake news, παραπληροφόρηση, τρομολαγνεία, προβολή θεμάτων αναλόγως συμφερόντων κ.ά) μέσα από κείμενά μου στο blog και όχι μόνο, ήταν -διαπιστώνω τώρα- σαν να θεωρούσα άμοιρους ευθυνών τους δέκτες αυτής της ενημέρωσης, το κοινό. Τα ΜΜΕ κάνουν ό,τι κάνουν, όπως το κάνουν και εμείς έχουμε την ικανότητα να σκεφτούμε, να φιλτράρουμε, να διυλίσουμε, να διαχωρίσουμε την ήρα από το στάρι.

Το ερώτημα είναι: Σε τι βαθμό λειτουργεί η κριτική μας σκέψη;

Υπάρχει τελευταία σε συζητήσεις περί του νέου κορωνο-ιού γύρω μου μια τάση να επαινείται η στάση που έχει κρατήσει η Κυβέρνηση στη διαχείριση της συγκεκριμένης κρίσιμης περιόδου. Ενώ λοιπόν συμφωνώ στο ότι ως χώρα λειτουργήσαμε με δυναμισμό και με καλά αντανακλαστικά κάνοντας καίριες κινήσεις, βλέπω και εδώ μια τάση να αντιμετωπίζουμε μονοδιάστατα τα πράγματα και να αξιολογούμε όλες τις πτυχές του θέματος με τον ίδιο τρόπο.

Τα μέτρα που ελήφθησαν για την αποφυγή εξάπλωσης του COVID-19, έχουν αναμφισβήτητα παίξει ρόλο στη θετική -για τα παγκόσμια δεδομένα- εικόνα που παρουσιάζει η Ελλάδα ως προς τον ρυθμό μετάδοσης του ιού και γενικότερης διαχείρισης της κατάστασης από το Σύστημα Υγείας. Μεταξύ των μέτρων, ανακοινώθηκαν κάποιες έκτακτες παροχές και προσλήψεις, τις οποίες μεγάλο μέρος του κοινού υποδέχτηκε με “επευφημίες”.

Διερωτώμαι: “Θα πρέπει να λέμε ευχαριστώ για αυτονόητα που πρώτα μας τα έχει στερήσει κάποιος και μετά μας τα δίνει εκτάκτως σε περίοδο κρίσης”;

Όσα συμβαίνουν εδώ και χρόνια με μισθούς, συντάξεις, επιδόματα κ.λπ, τα γνωρίζουμε. Είναι χιλιοειπωμένα. Ως προς το Σύστημα Υγείας όμως, πόσοι παρακολουθούν τα στοιχεία του οικονομικού του σκέλους; Την τελευταία δεκαετία, οι δαπάνες για την δημόσια υγεία μειώνονται συνεχώς, κατόπιν εντολών άνωθεν(Όχι από τον θεό. Από την Ε.Ε.). Οι 2000 νοσηλευτές και γιατροί που θα διοριστούν, θα έπρεπε ούτως ή άλλως να είναι μέρος του Συστήματος Υγείας. Και πάλι, δεν θα κάλυπταν επαρκώς τις ανάγκες μας στον τομέα αυτόν, ανεξάρτητα από τον COVID-19. Είναι γνωστές οι ελλείψεις, όχι μόνο ως προς το νοσηλευτικό προσωπικό αλλά και ως προς υλικά και εξοπλισμό. Οι Κυβερνήσεις, στερούν πρώτα -με τις πολιτικές τους, τα μέτρα, τα μνημόνια κ.ά.- τα αυτονόητα από τον κόσμο και έρχονται μετά να του τα σερβίρουν ως ένδειξη της φιλευσπλαχνίας τους για να προσθέσουν στη λίστα με τις κινήσεις αγάπης τους προς τον …λαό, ένα ακόμη στοιχείο. Και “πρέπει” ξαφνικά να είμαστε ευγνώμονες.

Επεκτείνοντας το θέμα και εκτός ελληνικών συνόρων, η Κίνα έχτισε ένα νοσοκομείο μέσα σε λίγα 24ωρα και διέθεσε ένα δισεκατομμύριο γουάν στην επαρχία Χουμπέι, από όπου ξεκίνησε ο συγκεκριμένος κορωνο-ιός. Οι κάτοικοι της Χουμπέι, έχουν -γενικά στη ζωή τους, ανεξάρτητα από τον COVID-19- οικονομικά δεδομένα τέτοια που, πρέπει να επιλέγουν μεταξύ φαγητού και δυνατότητας ιατρικής παρακολούθησης. Επιλέγουν φυσικά να φάνε και κανείς δεν μπορεί να τους χαρακτηρίσει παράλογους γι’ αυτό. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν ποια είναι τόσο η κατάσταση του ανοσοποιητικού τους συστήματος γενικότερα, όσο και οι δυνατότητες έγκαιρης διάγνωσης όταν κάτι νιώθουν να μην πηγαίνει καλά στο σώμα τους (μια απλή γρίπη ίσως). Τώρα λοιπόν “πρέπει” και αυτοί, να είναι ευγνώμονες για τις έκτακτες παροχές του Κράτους…

Οι φαρμακευτικές εταιρείες κατευθύνουν εδώ και χρόνια την έρευνα προς “θεραπεία”/καταστολή συμπτωμάτων ασθενειών που είναι πιο επικερδείς από όσες θεραπεύονται με ένα φάρμακο μονομιάς. Η δράση τους ανήκει σε μεγάλο ποσοστό στις business και πίσω από αυτές, υπάρχουν και άλλοι φορείς ή εταιρείες που κινούν νήματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ενσυνείδητοι άνθρωποι στο χώρο αυτόν, ούτε ότι δεν υπάρχουν αξιόλογα επιτεύγματα στη δράση διαφόρων επιστημόνων από τον χώρο της Ιατρικής. Αλλά, υπάρχει ταυτόχρονα, όπως είπαμε, η άλλη όψη του νομίσματος. Τον Απρίλιο του 2018, η Goldman Sachs δημοσίευσε μία έρευνα με τίτλο «Η Γονιδιακή Επανάσταση», που έθετε το ερώτημα: «Είναι η θεραπεία των ασθενών ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο;». Η έρευνα αναφέρει ότι “όταν οι ασθένειες θεραπεύονται μόνο με μία δόση (με βάση τις νέες επιστημονικές-τεχνολογικές εξελίξεις που επιτρέπουν να κατευθύνεται η δράση των φαρμάκων στα γονίδια), αυτό έχει κόστος στην εταιρεία παρασκευής του φαρμάκου και οδηγεί σε απώλεια εσόδων, ενώ αντιθέτως οι μακροχρόνιες θεραπείες είναι πολύ πιο συμφέρουσες”.

Το Σοβαρό και Οξύ Αναπνευστικό Σύνδρομο (Sars) και το Αναπνευστικό Σύνδρομο της Μέσης Ανατολής (Mers) θα μπορούσαν να είναι η αφορμή για την προετοιμασία της ανθρωπότητας απέναντι σε παραπλήσιους μεταγενέστερους κινδύνους, «αλλά πάρα πολύ συχνά, η αυξημένη προσοχή προς την έρευνα και τις επενδύσεις που προκαλούσε μία νέα επιδημία μειωνόταν σύντομα όταν η επιδημία περνούσε σε ύφεση», σύμφωνα με τον Jason Schwartz της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Yale.

Επομένως, βλέποντας τον Πρόεδρο της Αμερικής να δηλώνει ότι έχουν ξεκινήσει διαδικασίες και θα παρασκευαστεί εμβόλιο για τον COVID-19 πιο σύντομα από ό,τι αναμενόταν, ας γνωρίζουμε το παρασκήνιο και ας μην το αγνοούμε, παρασυρόμενοι από την κρισιμότητα της κατάστασης και τη γενικότερη συναισθηματική φόρτιση που επικρατεί λόγω αυτής. Γιατί, όσα διαδραματίζονται στο παρασκήνιο, δεν είναι αποκομμένα από αυτά που γίνονται πάνω στη …σκηνή.

Οπότε, στη λίστα με τις υπενθυμίσεις, μαζί με το συχνό πλύσιμο χεριών, την αποφυγή συνωστισμού και τα συναφή, μαζί με την ενημέρωσή μας και την εργασία μας για το δικό μας και κοινό καλό, ας προσθέσουμε και το

“Να θυμηθώ να μην καταπίνω αμάσητο ό,τι μου σερβίρουν”.

Βαρύ «θηλυκαθήκον»: Το βάρος του καθήκοντος της ομορφιάς που βάζουμε στους ώμους των μικρών κοριτσιών.

1 pCvL9dfF9lBjQRctUQJnMg

Πηγή Φωτογραφίας: Unsplash

 

Οι γυναίκες εκπαιδεύονται από την παιδική τους ηλικία να ενδιαφέρονται για την εξωτερική τους εμφάνιση σε μεγάλο βαθμό. «Τα διαμάντια είναι ο καλύτερος φίλος ενός κοριτσιού» λέει ένα jazz τραγούδι των Jule Styne και Leo Robin, με τη λέξη «κορίτσι» να αναφέρεται στη γυναίκα γενικά. Αν τα διαμάντια είναι ο καλύτερος φίλος μιας γυναίκας, τότε μάλλον πρόκειται για θηλυκό που βιολογικά είναι στην εφηβεία ή που έχει μείνει εκεί, παρόλο που βιολογικά έχει προ πολλού ενηλικιωθεί. Αν έχει μείνει εκεί λοιπόν μια γυναίκα, η ευθύνη είναι δική της. Σίγουρα όμως δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το γεγονός ότι οι ενήλικες είχαν «φυτέψει» μέσα της μιας μορφής εμμονή με την ομορφιά, από τότε που ήταν παιδί.

 

Τα μικρά κορίτσια έχουν συνέχεια «υπενθυμίσεις περί ομορφιάς» γύρω τους. «Μα, πόσο όμορφη είσαι!», «Τι κούκλα είσαι εσύ!», «Ίδια πριγκίπισσα!», «Πω πω… τι ωραία τα νυχάκια σου τα ροζ!», «Καλά, το παπούτσι σου σκίζει! Θέλω κι εγώ τέτοιο»! Και ακόμα χειρότερα: «Κάτσε να σε τραβήξω μια φωτογραφία να ποστάρω που είσαι τόσο όμορφη»!

 

Γιατί ωθούμε τα κορίτσια στην «εικονο-μανία»; Γιατί θέλουμε τόσο πολύ να ενδιαφέρονται πρωτίστως για την εξωτερική τους εμφάνιση;

Είναι σαφές ότι το εμπόριο στηρίζεται σε μεγάλο ποσοστό στη γυναίκα. Όχι μόνο ως προς τη βιομηχανία της ομορφιάς βέβαια αλλά σίγουρα το θηλυκό αποτελεί βασικό πυλώνα επιβίωσης του συγκεκριμένου κλάδου. Η γυναίκα «ταΐζει» το σύστημα με χρήματα και το σύστημα την «ταΐζει» με την ψευδαίσθηση της αιώνιας νεότητας και ομορφιάς.

 

Φυσικά, τα θηλυκά έρχονται στον κόσμο με τη …θηλυκότητα να εμπεριέχεται στις βαλίτσες τους… Προφανώς. Όμως δεν είναι αυτό το μόνο που οι γυναίκες διαθέτουν. Έχουν επίσης πνευματικότητα, ικανότητα να σκέφτονται και πολλά άλλα. Αν όμως κατά τα πρώτα πέντε χρόνια της ζωής τους –στα οποία διαμορφώνονται καίρια στοιχεία της προσωπικότητας–  τους αναθέτουμε την ομορφιά/εξωτερική εικόνα/εμφάνιση ως ένα από τα πρωταρχικά τους «καθήκοντα», είναι σαν να προ-καθορίζουμε σε μεγάλο βαθμό τη συνέχεια της πορείας τους.

 

Οι γονείς συνήθως ξεχνούν ένα πολύ σημαντικό στοιχείο σχετικά με αυτή τους την ιδιότητα. Τα παιδιά τους δεν είναι μόνο παιδιά. Είναι επίσης μελλοντικοί ενήλικες. Και αυτό που θα γίνουν ως ενήλικες, έχει ρίζες στην παιδική ηλικία.

 

Όταν ένα κορίτσι έχει ασυνείδητα αναλάβει -μεταξύ άλλων- ως βασικό ρόλο τη διατήρηση της «άσπιλης» εξωτερικής εμφάνισης, τότε ήδη έχει μπει σε έναν ασφυκτικό κλοιό που θα επηρεάσει και την ενήλικη ζωή. Γιατί κανένας τομέας δεν είναι αποκομμένος από τους άλλους και πολλές αντιδράσεις ή συμπεριφορές της ως γυναίκας μετά, θα φιλτράρονται μέσα από αυτό το καθήκον που συχνά γίνεται κουραστική εμμονή. Πολλή ενέργεια δαπανάται στον ρόλο της αυτόν και η ενέργεια αυτή θα μπορούσε να δοθεί στις άλλες εκπληκτικές της δυνατότητες, χωρίς να ακυρώνει ή να ξεχνά τη θηλυκότητά της. Αλλά και χωρίς αυτή να γίνεται το λουρί που θα τη σέρνει από τον λαιμό. Χρειάζεται να κάνει πολλή δουλειά με τον εαυτό της αργότερα, ώστε να συνειδητοποιήσει αυτό που συμβαίνει, να δουλέψει ώστε να αποφασίζει η ίδια σε ποιο βαθμό θα ενδιαφέρεται για την όψη της, να αξιοποιήσει και τις υπόλοιπες δεξιότητές της, να αποδεχτεί την πραγματικότητα της φθαρτότητας του υλικού της μέρους, να πάει «πέρα» από αυτό. Ελεύθερα.

 

Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι οι λέξεις είναι απλώς λέξεις. Όχι. Οι λέξεις είναι μηνύματα. Κι όταν ακούγονται σε επανάληψη, «καταγράφονται». Όταν ένα παιδί ακούει συστηματικά «δεν μπορείς να το κάνεις αυτό, άσ’ το», τότε κατά πάσα πιθανότητα γίνεται ένας ενήλικας που πιστεύει ότι δεν μπορεί. Ενδέχεται να μην το συνειδητοποιεί και να μην το λέει καν. Όμως, το λένε οι συμπεριφορές του.

 

Συχνά οι εγκυμονούσες που αναμένουν κορίτσια, προετοιμάζουν εξοπλισμό που αποτελείται από φορεματάκια, παπούτσια στα ίδια χρώματα με τα ρούχα, κορδέλες, στέμματα και τα συναφή της πριγκηπέσσας υλικά. Λένε  συχνά «θα της φοράω αυτό με αυτό», «θα της βάζω ροζ κοκαλάκια στα μαλλιά» και άλλα. Γιατί, καλή μου; Δεν έπαιξες με τις κούκλες σου όταν ήσουν μικρή; Και αν όχι, γιατί πρέπει αυτό να το πληρώσει η κόρη σου;

 

Ας αφήσουμε τα μικρά κορίτσια να είναι αυτό που είναι: ΠΑΙΔΙΑ. Ας τα αφήσουμε να βιώνουν τις στιγμές της παιδικής ηλικίας ως ΠΑΙΔΙΑ. Να είναι. Απλώς, να είναι. Χωρίς ετικέτες και ταμπέλες και -άυλα ή υλικά-  «κουστούμια» που εμείς πιστεύουμε ότι πρέπει να «φορούν» τα θηλυκά. Ας παίζουν χωρίς να πρέπει να ανησυχούν για το αν θα λερώσουν το φόρεμά τους. Ας υπάρχουν χωρίς να «φυτεύουμε» ασυνείδητα μέσα τους ότι οφείλουν να είναι ατσαλάκωτα και αλέκιαστα, επειδή είναι κορίτσια. Γιατί αυτό είναι ασφυκτικό  για τα ίδια και καθορίζει το πώς θα βλέπουν αργότερα τον εαυτό τους.

 

Ας τα αφήσουμε να παραμείνουν όπως έρχονται στον κόσμο αυτόν· ελεύθερα από τέτοιες ψυχαναγκαστικές νοοτροπίες.

Όταν οι ανήλικοι δάσκαλοί μας, φτιάχνουν σενάρια με χαρακτήρες-παιχνίδια…

Developmental Stages 1

Συχνά οι ενήλικες λένε -με μια μίξη μελαγχολίας και νοσταλγίας να υποβόσκει- ότι θα ήταν ωραίο να είχαν μείνει παιδιά. Μια τέτοια συζήτηση συνήθως καταλήγει στη διαπίστωση ότι αν είχαν μείνει παιδιά, δεν θα διαχειρίζονταν τη ζωή ώριμα. Αυτό που δεν «βλέπουν» οι περισσότεροι είναι ότι έχουν παραμείνει παιδιά αλλά μόνο εκεί που τους βολεύει, ενώ έχουν απαρνηθεί την παιδικότητα εκεί που θα τους ήταν χρήσιμη.

Όταν παίζω με τον γιο μου και κάνουμε διαλόγους δίνοντας ζωή σε όποιους χαρακτήρες από τα παιχνίδια του κρατάμε εκείνη την ώρα στα χέρια, γνωρίζουμε και οι δύο ότι αυτό είναι ένα παιχνίδι, ΟΜΩΣ το αντιμετωπίζουμε με σοβαρότητα. Όχι εκείνη τη σοβαρότητα που θα το κάνει «βαρύγδουπο» και θα μας πνίξει αντί να μας ευχαριστήσει, αλλά εκείνη που χαρακτηρίζεται από συνέπεια. Δεν «το κοροϊδεύουμε» και ταυτόχρονα γνωρίζουμε ότι είναι παιχνίδι. Λειτουργούμε υπεύθυνα απέναντι σε αυτό, ή μάλλον, υπεύθυνα απέναντι στους εαυτούς μας που ανέλαβαν από μόνοι τους να φέρουν κάτι από τη ζωή μέσα στο παίγνιο, να δημιουργήσουν μια ιστορία, ένα έργο μέσα στο έργο της καθημερινότητας. Είμαστε συνεπείς απέναντι στην επιλογή μας, χωρίς να την «ντύνουμε» με βαρυσήμαντες φαινομενικά και ακουστικά λέξεις. Και εκεί, μέσα από αυτό το παιχνίδι, λέγονται πολύ σημαντικά πράγματα.

Οι ενήλικες κάνουν μια επιλογή και θέλουν -οι περισσότεροι- να έχουν μετά μόνο τις ευχάριστες συνέπειες αυτής. Κι όταν εμφανίζονται μαζί και οι -κατ’ αυτούς- δυσάρεστες(γιατί το κέρδος πάει απαραιτήτως μαζί με το κόστος, κάθε επιλογή κρατά απαραιτήτως απ’ το χέρι και ένα τίμημα), τότε συμπεριφέρονται σαν παιδιά που χτυπιούνται κλαίγοντας γιατί ήθελαν … και παγωτό στο καταχείμωνο και να μην παγώσει ο λαιμός τους.

Ή… και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο.

Λέγοντας λοιπόν «αχ και να ήμουν ακόμα παιδί»… οι πιο πολλοί εννοούν «αχ και να μην είχα λογαριασμούς να πληρώσω, αχ και να εκφραζόμουν πιο ελεύθερα, αχ και να έτρεχα ξέγνοιαστα στην παραλία, αχ και να έπαιζα συνέχεια, αχ και να ήταν πιο απλά τα πράγματα»… Μα, είναι απλά τα πράγματα. Όχι εύκολα. Απλά όμως.

Πάρε την επιλογή που κάνεις ΟΛΟΚΛΗΡΗ. Απόλαυσε αυτό το κομμάτι της που θεωρείς κέρδος και αποδέξου εκείνο το άλλο της που θεωρείς κόστος. Γιατί αυτά πάνε μαζί. Γιατί ΕΣΥ το επέλεξες. Πάρε επίσης την ευθύνη ή συνευθύνη σου και δες αυτά που έμαθες και τι είδους παρακαταθήκη μπορούν να γίνουν για σένα. Και μην γκρινιάζεις σαν κακομαθημένο παιδί επειδή τάχα «σου έκανε» κάποιος κάτι ή σου έφταιξε το παγωτό γιατί ήταν παγωμένο και όχι η επιλογή σου να το φας στο καταχείμωνο… Γιατί έτσι, απλά θα κουβαλάς θυμό ή απογοήτευση ή αυτολύπηση ή αλαζονική αυτο-ηρωοποίηση και αυτό θα υποβόσκει σε όλη την υπόλοιπη πορεία σου. Και οι συμπεριφορές σου μετά θα είναι αντίδραση σε αυτό που θα υποβόσκει. Γιατί θα το κουβαλάς σαν μουρμούρα μέσα στο κεφάλι σου, αντί να το έχεις μετασχηματίσει σε υλικό ή μηχανισμό εξέλιξής σου. Ή σε …παιχνίδι μεταμόρφωσής σου.

Υπάρχει μία χρήσιμη πλευρά της «παιδικότητας» λοιπόν και μπορείς να κρατήσεις ένα στοιχείο από τη ζωή των παιδιών στην ενήλικη πορεία σου. Εκείνο που εμφανίζουν όταν αναπαριστούν πλευρές της ζωής στα σενάρια που φτιάχνουν κρατώντας παιχνίδια-πρόσωπα στα χέρια. Κάνε παίγνιο κάθε εμπειρία. Δες ως παιχνίδι εξέλιξής σου κάθε εμπειρία. ΟΛΟΚΛΗΡΗ όμως. Όχι μόνο με τα -κατά τη γνώμη σου- ευχάριστα. ΟΛΟΚΛΗΡΗ. Μαζί με τον πόνο της ή τη θλίψη που συνοδεύουν τη χαρά. Όλο το μίγμα. ΑΛΛΑ παίξε με συνέπεια, υπευθυνότητα και σοβαρότητα.

Τα παιδιά -αν τα προσέξεις- έτσι παίζουν όταν κρατάνε στα χέρια παιχνίδια και τα βάζουν να μιλούν. Παίρνουν στα σοβαρά αυτό που κάνουν εκείνη την ώρα. Δεν το κοροϊδεύουν. Το ζουν. Και περιέργως, εκεί δεν βάζουν μόνο τα βολικά(όπως κάνουν αλλού στην καθημερινότητα). Φτιάχνουν συγκρούσεις μεταξύ των πρωταγωνιστών που κρατούν και τοποθετούν μέσα στα σενάρια τόσο το ευχάριστο όσο και το δυσάρεστο, αντιμετωπίζοντας όλα αυτά με μια φοβερή φυσικότητα. Αναπτύσσουν -χωρίς να το συνειδητοποιούν- πολλές δεξιότητες μέσα από αυτό το σοβαρό παίγνιο…

Αποτελούν εκεί, ένα μεγάλο διδακτικό παράδειγμα για εμάς.

Βουτηγμένε στην ψευδαίσθηση, μασκοφόρε του metro,…

Εμφανίζεται ξαφνικά στο metro της Αθήνας  ένα εξωγήινο πλάσμα και παρακολουθεί τους ανθρώπους να ανεβοκατεβαίνουν σκάλες, να περπατούν, να αναμένουν συρμούς, να βγάζουν εισιτήρια… Επειδή τα νέα της καθημερινής γήινης ζωής δεν λέγονται στις ειδήσεις άλλων πλανητών, αναρωτιέται τι διαφορά έχουν από τους υπόλοιπους εκείνοι που έχουν τοποθετήσει στο μισό τους πρόσωπο ένα παράξενο πράγμα -αταίριαστο κάπως-  που τους κάνει να ξεχωρίζουν.

-Μην είναι άλλο είδος αυτοί;

-Μπαα… Από το ίδιο είδος είναι. Απλώς, πιο φοβισμένοι από τους υπόλοιπους και με την ψευδαίσθηση ότι μπορούν να ελέγξουν το μέλλον, φίλε μου Απαλλτόπον.

***

Λάτρεις και θύματα ταυτόχρονα της τρομογεννήτρας TV αλλά και κυριευμένοι από τον φόβο του θανάτου, αρκετοί κάτοικοι των Αθηνών, κυκλοφορούν (κι «οπλοφορούν», τάχα αμυνόμενοι) στο metro ως άλλοι μασκοφόροι, ετοιμοπόλεμοι για ενδεχόμενη συνάντησή τους με τον νέο κορωνο-ϊό. Ας αγνοήσουμε το γεγονός ότι προκαλούν σύγχυση σε πιθανούς επισκέπτες από άλλους πλανήτες… και ας δούμε τι προκαλούν στους εαυτούς τους. Και, κυρίως, ας διερωτηθούμε «ποιο το νόημα» τελικά αλλά και η αποτελεσματικότητα αυτής της επιλογής.

***

Φίλε μασκοφόρε του metro,  όπως ίσως έχεις προσέξει, το αναπόφευκτο του θανάτου έχει πολλάκις συναντήσει ανθρώπους που πρόσεχαν πολύ τη διατροφή τους, που δεν κάπνιζαν, δεν έκαναν ανθυγιεινές επιλογές. Συχνά, οι αιτίες τέτοιων θανάτων, είναι π.χ. ένα έμφραγμα ή οτιδήποτε άλλο σχετίζεται χαρακτηριστικά με αυτές τις συνήθειες και θα έλεγε κάποιος ότι όσοι τις απέφευγαν, είχαν εξασφαλίσει ότι δεν θα πεθάνουν από αυτές. Θάνατος βρίσκει επίσης πολλούς οδηγούς που είναι προσεκτικοί και συγκεντρωμένοι, που φορούσαν ζώνη ασφαλείας, που δεν ανέπτυσσαν υψηλές ταχύτητες. Θάνατος σε σεισμό έχει βρει πολλούς που έλαβαν τα όποια απαραίτητα μέτρα μπόρεσαν την ώρα εκείνη και κάθισαν κάτω από την κάσα μιας πόρτας ή από ένα τραπέζι, όταν από τον ίδιο σεισμό, δεν πέθαναν άλλοι που τους ήρθε ένα κομμάτι απ’ το ταβάνι στο κεφάλι ή που ήταν για μέρες θαμμένοι στα χαλάσματα.

Η λίστα με τα παραδείγματα αυτά, μπορεί να εμπλουτιστεί και να επιμηκυνθεί πολύ. Δεν είναι εκεί η ουσία του θέματος όμως. Και φυσικά, σε αντιπαραβολή με τα προαναφερθέντα, θάνατος έχει βρει και πολλούς που δεν λάμβαναν τα αντίστοιχα σε κάθε περίπτωση «μέτρα». Ξέρεις γιατί;

Επειδή κανείς δεν μπορεί να ελέγξει αυτό που είναι να συμβεί. Αν δεν είναι να γίνει, δεν θα γίνει. Αν είναι να γίνει, θα σου έρθει, ακόμα και αν αφιερώνεις όλη  σου την καθημερινότητα στο να το αποφύγεις.

Επειδή αυτός που σκοτώθηκε τρέχοντας με 250 χλμ/ώρα και εκείνος που σκοτώθηκε ενώ καθόταν ακίνητος σε κόκκινο φανάρι(και του ήρθε στο παρμπρίζ ένα κομμάτι αεροπλάνου που ανατινάχτηκε κάπου ψηλά), ήταν και οι δύο να συναντηθούν εκείνη τη στιγμή με τον θάνατο.  Ήταν η ώρα που ο κύκλος τους θα έκλεινε, η στιγμή που ήταν να συντονιστούν με το τέλος αυτής της διαδρομής. Αυτός ο συγχρονισμός, δεν θα μπορούσε να αποφευχθεί ό,τι και να είχαν προβλέψει, όσο και να είχαν προνοήσει. Αλλιώς, όπως καταλαβαίνεις, θα ήταν πανεύκολο για όλους να ζήσουν για πάντα. Θα ξέραμε για όλους τους γνωστούς κινδύνους τις οδηγίες, θα τις ακολουθούσαμε και θα ήμασταν όλοι μαζί παρέα αιωνίως σ’ αυτό τον κόσμο(σίγουρα δερματικά σταφιδιασμένοι, αμφίβολο το «πιο σοφοί»).

Όταν θα φύγει από τη μόδα ο συγκεκριμένος ιός και δεν θα έχεις μολυνθεί από αυτόν, εσύ θα νομίζεις ότι δεν μολύνθηκες επειδή φορούσες μάσκα και κλείστηκες στο σπίτι σου και… και … και … Όμως, να ξέρεις, μολύνθηκαν και άνθρωποι που πρόσεχαν το ίδιο με εσένα. Ο λόγος που δεν σε βρήκε το …θανατηφόρο κακό, είναι ότι δεν έχει έρθει η στιγμή να κλείσει ο κύκλος σου. Απλώς, εσύ θα έχεις την ψευδαίσθηση ότι η δική σου συμπεριφορά απέκρουσε την ασθένεια. (Σου θυμίζω εδώ ότι είναι εκατομμύρια οι άνθρωποι που δεν έχουν προσβληθεί από τον ιό ενώ δεν φοράνε μάσκα).

Τι έκανες λοιπόν λόγω της προαναφερθείσας ψευδαίσθησης; Αγχώθηκες, φορτίστηκες, γέμιζες το κεφάλι σου καθημερινά με πληροφορίες για τον ιό (όλα αυτά σε επηρέαζαν και σε άλλες σου ασχολίες, να ξέρεις), πιθανότατα σπατάλησες ενέργεια συζητώντας συνέχεια σχετικά με αυτό και υπέβαλλες εαυτόν στο μαρτύριο του να αναπνέει μέσα σε μια μάσκα καθημερινά για όση ώρα έκανες τις μετακινήσεις σου με το metro. Έκανες επίσης -ως προς την ουσία του θέματος- μια τρύπα στο νερό…Η ουσία βρίσκεται στο να εξελιχθείς, διαχειριζόμενος την κατάσταση, βλέποντας τον εαυτό σου μέσα σε αυτήν, παρατηρώντας  τι βαθύτερο συνυπάρχει με το επιφανειακό, σκεπτόμενος τι μαργαριτάρι μπορεί να έφερε αυτό το κύμα μαζί με τα σκουπίδια που ξέβρασε.

Οπότε, κάθε φορά που ένας νέος κίνδυνος θα σου χτυπά από μέσα το τζάμι της οθόνης της τηλεόρασής σου ή του κινητού σου, κάθε φορά που οι εφημερίδες αποφασίζουν ότι πρέπει -κατά τη γνώμη τους- να πανικοβληθείς, εσύ θυμήσου ότι δεν μπορείς να ελέγξεις τίποτα απολύτως. Ενημερώσου, κάνε όσο μπορείς επιλογές που δεν φωνάζουν «πάω γυρεύοντας» και άσε το κύμα να περάσει από δίπλα σου, χωρίς να επηρεάζει όλη σου την καθημερινότητα ή/και την εσωτερική σου ισορροπία. Συνέχισε τη ροή σου, παρακολουθώντας την. Αν είναι αυτό το κύμα που θα σε πνίξει, θα γίνει αυτό όσα σωσίβια και να φορέσεις. Αν όχι, δεν θα σε πνίξει ακόμα και αν πηγαίνεις στα βαθιά, χωρίς βατραχοπέδιλα, σωσίβια και αναπνευστήρες.

Να αναπνέεις ελεύθερα!